Örtülü Gerçekler

Türkiye’deki dindar kesimin belirli bir grubunun “sınıf atlamaya çalışarak kapitalizmle barışma yolculuğu”, tartışılması gereken bir konu:
Örneğin, parası olan dindar kadınlara yönelik özel kuaförler, güzellik salonları, tesettür defileleri vs. ile yepyeni bir endüstri oluştuğu bir gerçek. Londra’daki Harrods mağazasından ipek haşema sipariş edip Antalya’daki beş yıldızlı otellerin haremlik sahilinde denize girebilmek, bugün birçok orta sınıf kadının hayalini süslüyor...

Son yirmi yılda sermayenin paylaşımında ve yeni para kazanma olanaklarının dağılımında ibrenin kendilerine doğru dönmesi, dindar kesimdeki girişimci-esnaf-eşraf grubunu ister istemez evrim geçirerek “ikiye bölünmüş bir hayat” yaşamak mecburiyetinde bıraktı: İnanç ve değer sistemlerinde Doğulu, tüketim alışkanlıklarında Batılı olan, ikili bir yaşam tarzı... Nesillerden beri ait oldukları sosyal sınıfı terk edip nihayet öykünmeye başladıkları burjuva sınıfına ait “tüketim özgürlüğü”nün tadını çıkartıyorlar şimdilik.

Ama bu ekonomik değişimin beraberinde “demokrasi bilinci”ni ve “kendilerinden farklı olana hoşgörü”yü de getirdiğinden epeyce kuşkuluyum... “Kamusal alanda kendini ifade etme özgürlüğü”nün hem dindarlar hem de laikler için gerekli ortak bir ihtiyaç olduğunu her iki tarafın da kabul edebilmesi için, uzun bir demokrasi mücadelesi bekliyor Türkiye’yi...

Öte yandan, “ifade özgürlüğü”nü bir kenara bırakıp yeniden “tüketim özgürlüğü”ne dönecek olursak, parası olmayan dindarların Batılı tüketim alışkanlıklarından bir şey ödünç alma şansları da yok haliyle. Onlar dünya nimetlerinin değil, ibadetin nimetlerinin tadını çıkarabiliyorlar, Çetinkaya mağazası ya da Bereket Döner vs. formatıyla sınırlı temel tüketimlerinde "din kardeşliği dayanışması"na sarılarak şehir hayatına tutunabilme mücadelesiyle meşguller...

Bu arada, özellikle birkaç yıl önceki “Takva” filminin, bu tartışmanın popüler gündeme taşınmasında bir kırılma noktası olduğunu da hatırlatmak isterim: Paranın karanlık cazibesine hazırlıksız yakalanan bir Müslüman’ın çaresizliğini hepimiz şok halinde seyrettik. Öte yandan, cemaati ve ticareti yönetmeyi aynı anda taşıyabilenleri de gördük... Önümüzdeki yıllarda “onları” daha yakından tanımaya devam edeceğiz gibi görünüyor...